Mediathek

TURINGIO INTERNACIA 25

Esperantomagazin - Nachrichten | Literaturecke | Schloß Friedenstein in Gotha | Sprachkurs

__________________________
25. Esperantosendung, am 5. Jänner 2014: Nachrichten | Literaturecke | Schloß Friedenstein in Gotha | Sprachkurs


> Download


= = = = = =
Das teure Elefantengehege im Erfurter Zoopark
Wenn Anfang Jänner der Direktor des Erfurter Zooparks seine neue Stelle in Stuttgart antritt, wird das Prestigeprojekt, eine 8 Millionen teure Elephantenanlage, noch nicht vollendet sein. Die Fertigstellung verzögert sich bis Sommer. Die einmal angepeilten 750.000 Besucher pro Jahr werden bis jetzt nicht erreicht. Neue Jungtiere sollen aber als Publikumsmagnet neue Besuchermassen anlocken. Bis jetzt schlugen Züchtungspläne fehl, wofür auch die unsensible Art, wie seinerzeit 1999 die Elephantendamen eingefangen wurden, verantwortlich sein sollen. Die Tierschutzorganisation PETA titelte zum Austausch der Elephantenkühle auf ihrer Webseite gar: "Erfurter Zoo entledigt sich seiner Skandalelefanten". Jährlich bekommt der Zoo Subventionen von 3 Millionen von Seiten der Stadt; die 8 Millionen für das Elephantenhaus wurden auch von der Stadt vorgeschossen. Die Grüne Kathrin Hoyer, Dezernentin für Wirtschaft und Umwelt, sähe anstatt neuer Elephantenhäuser lieber den Neubau von dringend benötigten Kindertagesstätten.

Multekosta ĉirkaŭbaraĵo por elefantoj en la zoo
S-ro Thomas Kölpin, estro de la erfurta zoologia ĝardeno, demisiis je la jarfino por fariĝi zoo-estro en Stuttgart. Por la erfurtanoj tiu decido estis neantaŭvidebla kaj lasis kelkajn demandojn neresponditaj. Ĉefe pri la plej ambicia projekto de Kölpin, la nova ĉirkaŭbaraĵego por la elefantoj! Laŭ li la planada fazo jam estas finita kaj la konstrufirmaoj sendepende laboros bonege. La finkonstruo daŭros verŝajne pli longe ol planite, nome ĝis la somero de la venonta jaro. Kaj la prestiĝa projekto sendube estas ankaŭ riska, ĉar la mono nur estas prunteprenita. Iam oni estis revinta pri 750.000 vizitantoj pojare. Sed ankaŭ en 2013 la nombro estis malpli alta: post la pluvozega printempo kaj la mallonga somero eĉ duona miliono da vizitantoj ne realigeblis. Por ŝanĝi la situacion oni ankaŭ kredas je la sukceso de la nova ĉirkaŭbaraĵego, kiu gastigu 14 bestojn maksimume. Volas la zoo bredi la dikhaŭtulojn, sciante ke idoj estus granda atrakcio, kvazaŭ magneto altironta la homamasojn. S-ro Peter Höffken, zoologo ĉe la bestoprotektada organizo PETA, ege dubas pri sukceso: "Oni sciu, ke elefantoj estas ege sensivaj bestoj kiuj rimarkas ĉiun ajn malbonan faktoron en la ĉirkaŭaĵo. Sekve generado nur malofte sukcesas. Gravas krome nature evoluiĝinta socia strukturo. Vivas la elefantoj kune en grandaj klanoj; se io ne harmonias ili tuj perdas la volon produkti idojn." Se tio evidentiĝus, fiasko por la zoo jam ne eviteblus. Pro tio la estro s-ro Kölpin jam en oktobro ordonis intersanĝi la elefantajn femalojn kontraŭ aliaj. Ili estis alvenintaj zoon en 1999 post kapto en la afrika sovaĝejo kaj brutala separado disde la gepatroj. La besto-komercisto de tiam intertempe estis akuzita pro bestoturmentado. Laŭ la bestoprotektisto Höffken, ĝuste pro tiu ŝoko la bestoj rifuzis generi idojn, suferinte de la batoj kaj la traŭmatoj. Koncerne la interŝanĝon de la elefantaj femaloj, la PETA-organizo sur la oktobra hejmpaĝo grandlitere titolis: "Erfurta zoo volas forsendi siajn skandalelefantojn". Koncedotas ke la organizo iomete pravas, ĉar la zoo solvos du problemojn samtempe: unue estos interŝangitaj oldulinoj kontraŭ junulinoj, due oni intencas fari forgesitaj la cirkonstancojn pri ilia alveno, kio mortigis la bonan reputacion. Danke al la novaj femaloj la bredado finfine sukcesus. Pri la kredito je 8 milionoj da eŭroj por la nova konstruo s-ro Kölpin ne maltrankviliĝis, ĉar la kresko de la vizitantoj altigus aŭtomate la profiton kaj repago sekve ne estos problemo. Bedaŭrinde la estro forgesis mencii en tiu-ĉi kunteksto la 3 milionojn, kiujn la zoo ricevis pojare kiel subvencion fare de la urbo. Sen ĝi la zoo havus grandan deficiton. En kazo de elefanta negenerado estos sekve ankaŭ la urbo kiu devus pagi, ne la zoo. S-ino Katrin Hoyer, verdulino kaj respondeca pri ekonomiaĵoj kaj mediprotektado atentigas, ke kontraŭ la sumo de la menciitaj 8 milionoj la urbo povus permesi al si konstrui minimume 4 novajn infanĝardenojn, kies bezono - laŭ ŝi - estus multe pli urĝa ol nova hejmo por dikhaŭtuloj.
-----------------------
"Ausstieg und Aktion" - 30 Jahre Subkultur in der DDR
Am 8. Dezember eröffnete in der Erfurter Kunsthalle eine Ausstellung über unangepaßte Kultur von den 60-er bis in die 80-er Jahre. Erwarten kann der Besucher alle Bereiche der Bildenden aber auch der Angewandten Kunst. Darüberhinaus spielen zeitgeschichtliche Dokumente eine wichtige Rolle, wie die Namensliste mit Unterschriften gegen die Ausbürgerung des Liedermachers Wolf Biermann. Die aus Gotha stammende Künstlerin Gabriele Stötzer hatte sie 1976 in Erfurt initiiert. Die Konsequenzen, die sie daraus tragen mußte, wandelte sie in künstlerische Energie um. Erschreckend ist die Unterwanderung durch die Stasi in einer sehr stark in Gruppen geprägten Künstlerszene wie der in Erfurt. Wichtig ist auch, zu zeigen, daß das reiche Kunstleben der Stadt heute zu einem nicht unwichtigen Teil ihre Wurzeln noch aus der Zeit vor der Wende hat. Die Ausstellung ist bis zum 2. Feber geöffnet und bietet ein reiches Begleitprogramm, u.a. auch eine Filmserie im Kulturcafé Mehlhose in der Löberstraße.

Ekspozicio pri subkulturo en Germana Demokratia Respubliko
Bunta, laŭta, avangardisma, oblikva, ne konformiĝinta: tiaj estas la ornamaj epitetoj taŭgaj por la filmistoj, poetoj, pentristoj, punk-rokuloj, ceramikistoj kaj modistoj de Erfurto de dum la komunisma tempo. La fakto ke ofte temis pri spirita transvivo sub la atentaj okuloj de la sekreta polico estas tute alia temo. En la Artohalo de sur la Fiŝbazarplaco malfermitis ekspozicio en la 8-a de decembro. Ĝia titolo estas "Rifuzo kaj agado" kaj ĝi prezentos amason da artaĵoj, individuaj manuskriptoj kaj surprizaj elmontritaĵoj el la subkultura sfero de la 60-aj ĝis la 80-aj jaroj. En la centro estos 50 artistoj kun koneksoj al Erfurto. Ili impone reprezentas la diversecon, la dimensiojn personajn kaj politikajn de la tiama subkulturo. S-ino Susanne Knorr, unu el la karismaj kuratoroj kaj inspirantoj raportas: "Ja, al la vizitanto kvazaŭ ĉiuj kampoj, ĝenroj kaj iloj de vidigaj artoj prezentiĝos: pentraĵoj, grafikaĵoj, desegnoj, objektartaĵoj, skulptaĵoj, instalaĵoj, filmoj kaj agada arto. Krome ni ne neglektos la parton de dekoraj artoj prezentante juvelartaĵojn kaj ceramikaĵojn. Suplemente ni konatigas la muzikon kaj la literaturon de la epoko: oni vidas originalajn eltiraĵojn el koncertoj kaj voĉlegadoj, krome dokumentojn kaj arkivaĵojn." Inter tio estas ekzemple nomlisto de la subskribintoj kontraŭ la perforta sennaciigo de Wolf Biermann: ĝin estis iniciatinta la artistino Gabriele Stötzer, devena el la najbara urbo Gotha. Ŝi estis pridemandadita, enkarcerigita, kondamnita kaj ĝuis sep monatojn daŭrantan restadon en la porvirina malliberejo en Hoheneck. Tamen ŝi ne rezignis sed malkovris la skribadon, la pentradon kaj la metian amatoradon por majstri la malfacilan situacion. Krome ŝi kolektis artistojn ĉirkaŭ si. Kiom granda estis la kontrolo fare de la sekreta polico apenaŭ ne kredeblas. S-ino Stötzer informas: "Mi estis oficiale komisiita reserĉadi pri la agadoj de la sekreta servo de GDR rilate al artistoj. Mi penadis skribi tekston kiel eble plej digesteblan por ĉiuj. La tuta artista movado estis subfosita de la sekretpolicanoj. Erfurto havis multajn grupojn da artistoj kaj konis apartan solidarecon interartistan. La sekretservuloj ripetfoje kaj ĉiam denove nuligis anarojn kaj fermis galeriojn ekzemple 'Galerie im Flur', 'Galerie im Korridor', 'Hüpstedt- Pleinairs', 'Kürschnergasse'." Multajn rilatojn oni flegis al aliaj subkulturaj centroj en grandurboj orientgermanaj; ankaŭ pri tio oni rakontos ekspozicie. Krome montrotas, ke granda parto de nuna viglega artista vivo en Erfurto ŝuldas dankon ankaŭ al la artistoj kiuj agadis antaŭ la Turniĝo de 1989. Riĉa flanka programo akompanos la ĉefan elmontron en la Artohalo. Gvidos regule la farintoj de la ekspozicio tra la salonoj, okazos koncertoj, prelegoj kaj podiaj diskutoj. En la kulturkafejo Mehlhose en la Löber-strato spekteblas filmoserio rilata al la temo. La ege interesa ekspozicio estos malfermita ĝis la 2-a de februaro.
----------------------------
Elternwegweiser für junges Familienglück
Seit dem 1. Dezember erhalten frischgebackene Eltern aus Erfurt einen Wegweiser-Ordner.
Der Ordner ist obligatorisch,bietet Antworten auf mögliche Fragen und soll den Start der jungen Familie erleichtern. Er beinhaltet ebenfalls viele Grundregeln zu Erziehung praktische Angaben, wie z.B. die Adressen von Kinderärzten. Der Elternwegweiser ist ein Angebot der Stadtverwaltung im Rahmen eines Bundesmodellprojektes. Dabei werden auch Familienhebammen ausgebildet, die auch für mehr als 6 Wochen nach der Entbindung zur Verfügung stehen. Bis 2015 soll das professionelle Netzwerk fertig sein. Auch Fortbildungen für Ärzte und Kitas sind angedacht, etwa zu den Themen "Datenschutz" oder "Bindungsstörungen im frühkindlichen Alter".

Gvidlibro por feliĉa gepatreco
Ekde la 1-a de decembro freŝbakitaj gepatroj en Erfurto ricevas gvidlibron. Ĝi donas respondojn al ĉiuj ajn demandoj kaj plifaciligu la starton de junaj familioj. Troviĝas en ĝi ekzemple bazaj reguloj pri edukado kaj adresoj de institucioj kaj pediatroj. Ĉi tiu oferto estas farita fare de la urba administrado en la kadro de tutgermana projekto, donanta profesian subtenon kaj malhelpanta fiuzon de infanoj. Urbestrino Tamara Thierbach substrekas ke la programoj ne estas libervolaj sed devigaj. Krom surpaperaj ofertoj ekzistos ankaŭ t.n. enfamiliaj akuŝistinoj. Sed por tio necesas pluklerigado: baldaŭ la 5-a enfamilia akuŝistino estos kontrakte dungita. Kontraŭe al normale ses semajnojn daŭranta postnaska prizorgo pagata fare de la asekurasocioj, tiaj aparte trejnitaj akuŝistinoj akompanos la familiojn ĝis la 3-a vivojaro de la etinfano. Laŭ s-ino Thierbach ĝis nun jam 85 familioj pli longdaŭre provizatas. Ĝis 2015 estos tute perfekta retaro ofertanta ĉiujn helpojn. En marto 2013 jam estis komenca aranĝo de la projekto "Frua helpo" kun la partneroj ĉe porjunulara oficejo, polico, infankuracistoj, laboroficejoj kaj ginekologoj. Bettina Wolf de la porjunulara oficejo laŭdas la bonegan kunlaboron kun ĉiuj, aparte kun la katolika malsanulejo kaj la HELIOS-kliniko. Kompletigus la orfertojn pluklerigado por kuracistoj (ekzemple pri la protekto de personaj datumoj) aŭ por infanĝardenistoj (ekzemple pri fruaj ligoproblemoj ĉe infanoj).
--------------------
Was wird jetzt eigentlich aus der Kita-Entgeltordnung?
Die bisherige Kita-Gebührensatzung der Stadt Erfurt soll abgeändert werden. Ziel ist, für kommunale und private Träger einheitliche Richtlinien zu schaffen. Michael Panse, Fraktionschef der CDU im Erfurter Stadtrat, berichtet, daß seit 2007 eine Spannbreite von 0 bis 560 Euro möglich sei. Laut Bürgermeister sollen finanziell gut gestellten Familien mit hohen Beiträgen die beitragsfreien Kitaplätze ausgleichen. Letzten Jänner gab es von seiten des Stadtelternbeirats einen Vorschlag die Höchstsätze drastisch zu senken, was Bausewein ablehnte. Nun zerbricht man sich den Kopf vor allem über drei Probleme: eine Reduzierung würde die Mittelklasse über Gebühr belasten, während die Besserverdiener wohl gänzlich auf private Kinderversorgung ausweichen könnten. Dann: gelingt es, bei der Berechnung der Kitagebühren die starren Einkommenskategorien aufzubrechen um ein gerechteres Prozentmodell zu schaffen? Schließlich: wer soll die Berechnung übernehmen?

Novreguligo de la infangardena kotizaro
Antaŭ kelkaj monatoj estis decidite egaligi la kotizojn por infanĝardenoj. Lelo estas, nuligi la diferencojn inter diversaj ofertantoj. S-ro Torsten Fritsche, porparolanto de la gepatra konsilio ĉe la urbo, atentigas: "Ofte la gepatroj ne ricevas lokon por la infanoj en la de si preferitaj infanvartejoj. Okazas ke ili duoble puniĝis: kaj pro akceptodevo de ne ŝatata loko kaj pro pli altaj kotizoj tie." Ĝis nun la diferencoj inter la kotizoj estis tre grandaj. Ĉe evangeliaj institutoj ekzemple la maksimuma kotizo estas ĝis 148 eŭroj pomonate, dume kelkaj publikaj institutoj postulis eĉ nekredeblajn 560 eŭrojn. Sekve multaj gepatroj estas devigitaj elekti laŭ la dikeco de siaj monujoj. Tion ĉiuj malaprobis, agas solidare kaj tute samsence. Sed transpaŝinte tion, politikistoj, oficejoj, gepatroj, institutposedantoj ekkverelas inter si! Sekve ne mire, ke la tuto jam pridiskutatas ekde 2007 kaj eble iĝas senfina historio. Michael Panse de la kristandemokratoj rakontas la historion: "En 2007 estis farita nova kotizregularo por publikaj kondukantoj de infanĝardenoj, kiun ankaŭ transprenis kelkaj nepublikaj. La gamo estis de nul eŭroj ĝis 560 eŭroj pomonate. Jam tiam politikistoj ekpridiskutis la legalecon, kaj ankaŭ antaŭ tribunaloj estis serĉataj solvoj." La kotizo taksitis jure senmakule. Urbestro Bausewein tiumaniere volis antaŭenpuŝi sociale pli elteneblan disdividon de kotizoj, por ke la pli riĉaj gepatroj pagu nedirekte la lokojn por pli malriĉaj. Ĉirkaŭ 30 procentoj de la nunaj lokoj estas senkostaj. La gepatra konsilio tamen jam de longe volas ĝeneralan financan malŝarĝigon de gepatroj, por alveni post kelka tempo al la stato de senkosta aliro por ĉiuj. Tion malhelpis la urbo kaj ĝi ankoraŭ nun malhelpas tion. En januaro de la lasta jaro la junularhelpkomitato prezentis konceptaĵon por redukti la tro ekstremajn diferencojn, sen ke la urbo perdu monon. Laŭ tiu koncepto la maksimumaj kotizoj estintus de 200 eŭroj. Ĉiuj akceptis ĝin, krom ĉefurbestro Bausewein. Li kontraŭe prezentis alian modelon, ege malŝatatan de la aliaj. Ĉar li metis la maksimuman limon por plena infanvartejloko al 600 eŭroj, do je 40 eŭroj ankoraŭ pli kare ol antaŭe. Li igis multajn gepatrojn ne plu pacienciĝi sed enmiksiĝi politike. En kelkaj tagoj oni sukcesis kolekti pli ol 5000 subskribojn kontraŭ la planoj de la urbestro, kiu poste jam ne insistis kaj instigis anstataŭe laborgrupon por trovi solvon bonan. Jen kelkaj problemoj. Problemo numero unu: kioma estu la ankoraŭ eltenebla maksimuma kotizo? Se pli malriĉaj personoj pagas pli malmulte, la mezaj klasoj pagos pli multe. La tre riĉaj jam nun preferas privatan infanzorgadon, evoluo malfavora al publikaj institutoj. Problemo numero du: Kiel klasigi la gepatrojn en diversajn kotizogrupojn? La ĝis nun prenitaj salajraj kategorioj ne estas la ŝtono de la saĝuloj! Okazas, ke 5 eŭroj da laborpago super certa limo igas la gepatrojn pagi 30 eŭrojn pli multe por la infanzorgado. Kalkuli laŭ procentaĵmodelo estus multe pli juste, sed samtempe pli temporabe. Problemo numero tri: Kiu respondecu pri la kalkulado? La kondukantaj organizoj rifuzis fari tion pro burokratiaj pliŝarĝoj. Ili volas ke la porjunulara oficejo faru ĝin, ankaŭ pro protekto de datumoj. Sed mankas al tiu oficejo la personaro. Interkonsento nur malfacile povos esti aranĝita tiukampe. Solvo kontentiga verŝajne estos prokrastita malantaŭ la celitan daton de la 1-a de septembro. La vicurbestrino s-rino Thierbach ĉiuokaze alvokis la paciencon de ĉiuj.
----------------------
Nun folgen kleine Meldungen aus Erfurt aus der Vorweihnachstzeit: Die Landesarbeitsgemeinschaft "Soziokultur Thüringen" hat zum 6. Mal den Preis "Kulturriese" vergeben. Preisträger war der Verein "Klanggerüst". Im Naturgeschichtlichen Museum sieht man noch bis 12. Jänner die Ergebnisse eines großen Photowettbewerbs. An der Uni fand, anläßlich des 10. Todestages der bekannten Islamwissenschaftlerin Annemarie Schimmel, eine Vortragsreihe zum Thema "Fremde Welt Islam" statt. Schließlich: Zum 163 Mal ging der Weihnachtsmarkt am Domplatz über die Bühne. Neu waren Schokolademanufakturen und Imkerpräsentationen. Die Innenstadt platzt da traditionell aus allen Nähten und der Verkehr kommt fast zum Erliegen!

Jen kelkaj anoncetoj el antaŭkristnaska Erfurto:
*La 16-an de novembro la landa laborrondo "Soziokultur Thüringen" aljuĝis je la sesa fojo la subtenpremion "Kulturgiganto". La sumo de 1.111,11 eŭroj estas donata al agintoj, kiuj aparte engaĝiĝis pri kultura varieco. Nun ricevis la premion la erfurta societo "Klanggerüst". Ĝiaj honoroficaj membroj prizorgas junajn artistojn, organizas muzikajn aranĝojn kaj serĉas malkarajn lokojn por provludoj. Samtempe oni malfermis ekspozicion de la fotografo Paul-Ruben Mundthal kun la titolo "La kulturo necesas amon". Dudek grandformataj portretoj de aktivuloj el la socialkultura sfero vibeblos en tuta Turingio kiel migra ekspozicio dum 2014.
*La erfurta Muzeo naturscienca kaj la taggazeto "Turingia Ĝenerala" jam la 18-an fojon aranĝis konkurson de fotado. Ĉiuj interesiĝintoj povis partopreni, prezentante ĝis la 1-a de decembro unu aŭ du verkojn. La plej belaj fotoj videblos en la Muzeo pri naturscienco ankoraŭ ĝis la 12-a de januaro. La muzeo troviĝas en la urbokerno de Erfurto en konstruaĵo, kiu iam estis deponejo de izatido. La plej konata kuriozaĵo en la muzeo estas la Arkeo de Noa: la vizitantoj suriras ruliĝantan ŝipon plenan de remburitaj bestoj. Ili simboligu la grandan specovariecon surtere.
*Serio da prelegoj pri la islamo, organizita fare de la universitato de Erfurto kune kun la kulturdirekcio okazis je la fino de la lasta jaro. Ili memorigis la agadon de la en 2003 mortinta islamologino Annemarie Schimmel, kiu al pli larĝa publiko famiĝis ankaŭ post la aljuĝo de la Pacpremio de la germana librovendej-aro en 1995. Temis pri islama mistikismo kaj la defioj al la islamo antaŭ la modernismo. La finan paroladon instruan faris la konata islamologino Angelika Neuwirth el Berlino, kiu specialiĝis je la scienca esploro de la korano.
*Jam la 163-an fojon okazis la kristnaska bazaro de sur la katedralplaco. Ĉe la inaŭguro la 31-an de novembro spekteblis la teatraĵo "Rumpelstilzchen" laŭ la fabelo de la fratoj Grimm. Poste descendis de la ĉielo Sankta Nikolao por helpi al la urbestro malfermi la bazaron. Denove troveblis tie la nostalgia duetaĝa karuselo, vera unikaĵo krom la multvalora kristnaska kripo. Sume 195 komercantoj, el kiuj 63 erfurtanoj, ŝanĝis Erfurton en kristnaskan urbon. Novaĵo estis budo de ĉokoladomanufakturo kaj de abelbredisto, kiu ofertis ne nur mielon sed ankaŭ bongustajn biologiajn vafelojn. Ĝis la 22-a de decembro frekventis ne tute 2 milionoj la bazaron. Por la apudloĝantoj la bazara tempo estas nesilenta tempo kaj por la tuta urbocentro premsonĝo trafika.


= = = = = = = = = = = = = =
Liebe Hörerinnen und Hörer! Danke für Ihre Zuschriften. Wenn Sie mit uns Kontakt aufnehmen wollen, senden Sie bitte ein E-mail an: Esperanto@radio-frei.de. Unsere Sendungen in der Internationalen Sprache können Sie nach der Ausstrahlung nachhören und nachlesen auf unserer Homepage www.radio-frei.de -- Heute lernen wir den Deutschen Esperanto-Bund kennen, die wohl wichtigste Einrichtung in Sachen Esperanto in Deutschland. Was für ein Verein ist das genau? Am besten ist, wir hören ein wenig in seine Satzung rein: "Der Deutsche Esperanto-Bund ist ein unabhängiger und engagierter Teil der weltweiten Gemeinschaft der Esperantosprechenden. Mit dem Ziel der Völkerverständigung erbringt er durch Förderung der Kultursprache Esperanto einen eigenständigen und qualifizierten Beitrag für eine gerechte und demokratische Lösung internationaler Sprachenfragen und zur Erhaltung der kulturellen Vielfalt. Der D.E.B. versteht seine Tätigkeit zugleich als weltoffenes Angebot, in der Freizeit einer sinnvollen und ideell bereichernden Tätigkeit nachzugehen und Esperanto auch für die fachliche Kommunikation über Grenzen hinweg zu nutzen. Für die Verständigung unter den Völkern bedient man sich der Internationalen Sprache Esperanto in der Überzeugung, daß die Verbreitung des Esperanto einen wertvollen und wichtigen Beitrag zur Schaffung einer vertrauensvollen und friedlichen Atmosphäre unter den Völkern leistet. Zur Erreichung seiner Ziele will der D.E.B. insbesondere: den Gedanken- und Kulturaustausch mit Anderssprachigen fördern; internationale Begegnungen veranstalten; nachhaltig über Esperanto informieren; den Esperanto-Unterricht in jeder Weise fördern; die Anwendung des Esperanto auf möglichst vielen Gebieten anstreben; die Esperanto-Literatur pflegen; für wissenschaftliche und kulturelle Zwecke Institute erhalten; wissenschaftliche Forschungen zu internationalen Sprachenfragen und zu Esperantologie und Interlinguistik fördern. ---- Karaj geaŭskultantoj, dankon por viaj leteroj. Se vi volas kontakti nin, bonvolu adresi retpoŝtleteron al la sekvonta adreso: Esperanto@radio-frei.de. Post la disaŭdigo, nia elsendo deŝuteblos tekste kaj aŭde sur la retpaĝaro de nia radistacio sub www.radio-frei.de.
= = = = = = =
In unserer Rubrik zum Thüringenkennenlernen besuchen wir heute Schloß Friedenstein in Gotha. Dort wurde das lange als Museum der Natur genutzte ehemalige Herzogliche Museum im Oktober 2013 wieder seiner ursprünglichen Bestimmung übergeben. Es beherbergt nunmehr die Gemäldesammlungen. Im eigentlichen Schloß sind Sonderausstellungen zu sehen, das Geschichtsmuseum und das neu konzipierte Naturgeschichtliche Museum. Unbedingt einen Besuch abstatten muß man auch der wunderschönen Schloßkirche sowie dem vollständig erhaltenen Barocktheater, das nach Ekhof benannt wurde. Es lädt auch Jahr für Jahr zu einem feinen Theaterfestival ein. Zu erwähnen ist auch eine Forschungsbibliothek, die ebenfalls im Schloß untergebracht ist.

En nia rubriko koncerne sciindaĵojn en Turingio ni troviĝos hodiaŭ en la urbo Gotha, intencante viziti Kastelon Friedenstein. Ĝi estas en la mezo de la urbo sur monteto kaj anstataŭis la antaŭan Kastelon Grimmenstein. Ne malpli ol 3 muzeoj troviĝas ene de la komplekso, nome: la kastela, la natura kaj la historia muzeo. Videblas la dukaj ĉambroj de la 17-a ĝis la 19-a jarcentoj kun historia meblaro, belaj horloĝaj, porcelanaĵoj ktp. Gastoj estis inter aliaj Goeto, Frederiko la Granda de Prusio kaj Napoleono. Ĉe la naturhistoria sekcio videblas ekspozicio "Bestoj en la turo" kun remburitaj animaloj en aŭtentike kopiita natura medio. Prezentatas i.a. la sekvantaj bestoj: gufoj, bradipoj, marleonoj, linkoj, pingvenoj, flamengoj. Pro la riĉeco de la kolektoj oni paŝon post paŝo elfosos la trezorojn de la deponejoj kaj montros ilin alterne aŭ kunigite ĉiam je alia maniero. Interesu nin ankaŭ la historia muzeo, kiu prezentas per interesaj objektoj resumon de la historio de la urbo kaj de la regiono, ek de la prahistorio ĝis la 19-a jarcento. Gravas ankaŭ la sekcio pri la Reformacio, la ribeloj kamparanaj kaj la evoluo de la sciencoj. Teatrofestivalo baroka okazas ĉiun jaron en la Ekhof-teatro de la kastelo, la ununura en la tuta mondo kies originala sistemo sceneja de la 17-a jarcento ankoraŭ nun perfekte funkcias. En la 18-a jarcento aktoris en Gotha la renomitaj aktoroj Conrad Ekhof kaj August Wilhelm Iffland. Sude de la kastelo estis konstruita en 1879 la Duka Muzeo. Ĝi servis dum jardekoj kiel natura muzeo. Ek de 2013, post restaŭrado kaj rearanĝego, ĝi montras artkolektojn de la antikva ĝis la moderna epoko: egiptan kolekton kun mumioj; germanajn majstron (inter ili la faman t.n. Amantan paron kaj ĉefverkojn de la Cranach-dinastio); nederlandan kolekton, bildojn de Rubens kaj Caspar David Friedrich ktp. Ĉirkaŭ la Duka Muzeo troviĝas parkego farita laŭ angla pejzaĝparkmodelo. La parkon priskribis Goeto kiel ĉielan. Komenciĝis la historio de la kastelo dum la Tridekjara milito. En nur 12 jaroj estis konstruita la hodiaŭ plej granda kastelo malfrubaroka en Germanujo. Oni nomis la kastelon Friedenstein, kio signifas "Ŝtonojn de paco": post la sanga milito ŝajne anoncotis novaj tempoj de paco. Ne forgesendas mencii la gravan esplor-bibliotekon kiu kunlaboras kun la universitata biblioteko de Erfurto. Kaj finfine bonvolu viziti en la norda alo la ravan preĝejon kun belaj stukaĵoj kaj plafonaj pentraĵoj. Apud la Kastelo Friedenstein estas la Kastelo Friedrichsthal, iam suplementa, flanka kastelo. En ĝi estas hodiaŭ fakaltlernejaj institutoj. Inter la du kasteloj estas du oranĝeriaj konstruaĵoj kaj unu forcejo, kie troviĝas nun la biblioteko publika de la bela urbo Gotha. En Gotha okazis en 1909 la lastpasinta Germana Esperantokongreso sur turingia teritorio. 105 jarojn poste, nova Esperantokongreso sur turingia tero estos: venontjare en Erfurto!
= = = = = = =
ESPERANTO-LINGVOKURSO sur bazo de la libro "Mia Lernolibro" de Josef Schiffer (Villingen-Schwenningen 2007, 2-a eldono); kun afabla permeso de la verkinto / ESPERANTO-SPRACHKURS, auf Grundlage des Buches "Mia Lernolibro" von Josef Schiffer (Villingen-Schwenningen 2007, 2. Auflage); mit freundlicher Genehmigung des Verfassers
-----------------------
AUSSPRACHE; GRAMMATIK DER BEHANDELTEN LEKTIONEN
1. Folgende Laute werden anders als im Deutschen ausgesprochen:
c [immer ts], ĉ [tsch], ĝ [dsch], ĥ [ch], ĵ [weiches sch], s [immer stimmlos wie in: dass], ŝ [stimmloses sch], ŭ [bildet mit dem vorhergehenden Vokal einen Zwielaut], v [w], z [immer stimmhaftes S wie in: Rose]
2. Betonung immer auf der vorletzten Silbe, Wortstellung weitgehend frei.
3. Präsens wird ausgedrückt durch -AS (mi dormas ich schlafe), Vergangenheit durch -IS (mi dormis ich schlief), Zukunft durch -OS (mi dormos ich werde schlafen), die Bedingungsform mit -US (mi dormus ich würde schlafen), die Befehlsform mit -U (dormu! schlaf! / schlaft!), "sollen..." mit -U (li fermu la pordon er soll die Tür schließen), Infinitiv durch -I (dormi schlafen).
4. Das Substantiv hat die Endung -O (la leciono die Lektion), das Adjektiv die Endung -A (nova neu), das Adverb die Endung -E (Ŝi kantas bele. Sie singt schön.)
5. Bei fehlendem Fragewort wird jede Frage durch CXU eingeleitet.
6. Wortbildung durch Vor- und Nachsilben: -EJ- (Raum, Ort: naĝejo Schwimmbad), -IN- (zur Bildung der weibliche Form: amikino Freundin), MAL- (Gegenteil: malvarma kalt), RE- (zurück/erneut: redoni zurückgeben, revidi wiedersehen), -IL- (Instrument, Mittel: skribilo Schreibzeug), -IĜ- (zu etwas werden: saniĝi gesund werden), -AN- (Angehöriger einer Gemeinschaft: familiano Familienmitglied; Bewohner, Einwohner: urbano Städter, eksterlandano Ausländer), -EG- (Vergrößerung, Verstärkung: bonega ausgezeichnet, ridegi schallend lachen), -ER- (Einzelteil eines Ganzen: monero Geldstück, neĝero Schneeflocke)
7. Die persönlichen Fürwörter lauten: mi ich, vi du/Sie, li er, ŝi sie, ĝi es, ni wir, vi ihr, ili sie
8. Der bestimmte Artikel für alle Geschlechter, Singular wie Plural lautet LA: amiko (ein Freund), la amiko (der Freund)
9. Der unbestimmte Artikel "ein, eine, einer" wird nicht ausgedrückt: Jen estas libro. (Hier ist ein Buch).
10. Der Akkusativ (vierter Fall, Frage wen/was?) hat die Endung -N: Mi vizitas amikon. (Ich besuche einen Freund.) Kion vi trinkas? (Was trinkst du?) Ŝi vidas min. (Sie sieht mich).
11. Die Mehrzahl (Plural) wird durch -J ausgedrückt: la bonaj amikoj (die guten Freunde)
12. Die besitzanzeigenden Fürwörter lauten: mia mein, via dein/Ihr, lia sein, ŝia ihr, ĝia sein, nia unser, via euer, ilia ihr
13. Der Genitiv (zweiter Fall, Frage wessen?) wird mit der Präposition DE ausgedrückt: la libro de mia amiko (das Buch meines Freundes/von meinem Freund)
14. Der Dativ (dritter Fall, Frage wem?) wird mit der Präposition AL ausgedrückt: Li donis la ringon al ŝi. (Er gab ihr den Ring.)
15. Die Grundzahlwörter (Kardinalia) bleiben immer unverändert (Mi vidas tri librojn. Ich sehe drei Bücher). Die Zahlen 11-19 werden durch DEK und der Grundzahl gebildet (13 dek tri). Die Zahlen 20-90 werden durch Anhängen von -DEK gebildet. (30 tridek, 58 kvindek ok). Die Zahlen 200-900 werden durch Anhängen von -CENT gebildet (302 tricent du). Die Zahlen 2000-9000 werden mit MIL gebildet (4711 kvar mil sepcent dek unu).
16. Die Ordnungszahlen (Ordinalia) werden durch Anhängen der Adjektivendung -A an die Grundzahlen gebildet. (sep -> la sepa vespero: Der siebente Abend)
17. Die Präposition "da" steht nach Mengenangaben: kiom da mono (wieviel Geld), multe da mono (viel Geld), du teleroj da supo (zwei Teller Suppe)





artikel/Esperanto_serienbutton.png


Esperanto-Redaktion
05.01.2014

Kommentare

Zu diesem Artikel sind keine Kommentare vorhanden.